Local content 2025: nadchodzi priorytet dla polskich zasobów. Co to oznacza dla firm z branży infrastrukturalnej?

Co istotne, kierunek ten przedstawiany jest jako element długoterminowej polityki rozwojowej, a nie jako instrument o charakterze incydentalnym. Na ten moment idea local content obserwowana i dyskutowana jest przede wszystkim przy okazji inwestycji w obszarach energetyki jądrowej czy  offshore.

Dlaczego idea local content zyskuje na znaczeniu — perspektywa państwa

Analiza kształtującej się polityki państwa oraz działań powiązanych z bezpieczeństwem gospodarczym pozwala wskazać kilka motywów, które mogą przyczyniać się do rosnącego znaczenia idei local content. W szczególności można wymienić:

• Bezpieczeństwo gospodarcze i strategiczne — przy inwestycjach kluczowych dla państwa (np. energetyka, obronność, infrastruktura krytyczna) ograniczenie zależności od zewnętrznych dostawców mogłoby ograniczać ryzyko zakłóceń, presji geopolitycznej czy przerw w łańcuchu dostaw.  
• Wspieranie polskiego przemysłu i rynku pracy — zwiększenie udziału polskich wykonawców i podwykonawców może stanowić narzędzie wzmacniające krajowy sektor MŚP oraz przedsiębiorstwa produkcyjne. W praktyce zamówień publicznych może to znaleźć odzwierciedlenie w konstrukcji kryteriów oceny ofert lub warunków realizacji zamówienia – o ile będą one pozostawały w zgodzie z zasadą równego traktowania wykonawców.
• Stabilność i przewidywalność dla polskich firm — rynek zamówień publicznych w Polsce ciągle rośnie i stanowi ważną część gospodarki, a ewentualne preferencje wynikające z wymogów idei local content mogłyby w praktyce wpływać na zwiększenie stabilności oraz przewidywalności przychodów podmiotów działających w Polsce.  
• Budowa krajowego łańcucha wartości i zwiększenie suwerenności gospodarczej — zwłaszcza w sektorach strategicznych takich jak energetyka (w tym jądrowa), offshore, sektor obronny, wktórych rozwój lokalnych kompetencji może być postrzegany jako narzędzie zwiększające odporność gospodarczą państwa.

Zagadnieniem ma się zająć, wspomniany powyżej Zespół ds. Udziału Komponentu Krajowego w Kluczowych Procesach Inwestycyjnych. Celem tego zespołu jest między innymi: 

• zdefiniowanie pojęcia komponentu krajowego,
• określenie metodologii pomiaru udziału komponentu krajowego,
• przeanalizowanie regulacji prawnych i dobrych praktyk,
• opracowanie koncepcji projektu pilotażowego (np. w sektorach onshore i offshore),
• przygotowanie projektu dobrych praktyk.

Po zakończeniu prac Zespół ma opracować raport z realizacji tych zadań wraz rekomendacjami. 

Nacisk na local content dostrzegalny jest w Polsce przede wszystkim przy inwestycjach offshore, dla których już w 2021 roku podpisano Porozumienie Sektorowe na rzecz rozwoju morskiej energetyki wiatrowej w Polsce. Porozumienie zakłada, między innymi, zwiększanie poziomu local content do co najmniej 50% po 2030 roku. 

Co to może oznaczać dla firm z branży infrastrukturalnej?

Dla podmiotów działających w sektorze infrastruktury, budownictwa czy energetyki zapowiedzi dotyczące local content niosą realne, niekiedy znaczne konsekwencje operacyjne i strategiczne:

• Inwestorzy i wykonawcy — jeśli chcą uczestniczyć w projektach publicznych — mogą zostać zobowiązani do wykazywania udziału zasobów krajowych w realizacji zamówienia, obejmującego m.in. krajowych producentów, podwykonawców a także materiały, surowce lub komponenty wyprodukowane w Polsce. To może oznaczać konieczność restrukturyzacji łańcuchów dostaw lub poszukiwania dostawców na rynku krajowym.
• W praktyce funkcjonowania projektów infrastrukturalnych — szczególnie tych o dużej skali (np. energetyka, projekty przemysłowe, budownictwo) — idea local content może stać się de facto częścią warunków przetargowych lub umownych. W związku z tym firmy muszą być gotowe na dodatkowe wymogi dokumentacyjne i audyty dotyczące pochodzenia materiałów, składu wykonawców czy struktury łańcucha dostaw.
• Jednocześnie firmy działające globalnie lub korzystające z międzynarodowych łańcuchów dostaw mogą stanąć przed wyzwaniem adaptacji - jeżeli idea local content zostanie wprowadzona szeroko, konieczne może być zbudowanie lub wzmocnienie polskiego zaplecza produkcyjnego, co może wiązać się z kosztami i reorganizacją struktury operacyjnej.

Wątpliwości, kontrowersje, wyzwania — co trzeba mieć na uwadze

Implementacja idei local content nie jest wolna od ryzyk i wyzwań, a sama koncepcja budzi pytania natury prawnej, praktycznej i ekonomicznej:

• Jedną z kluczowych kwestii jest definicja tego, co liczy się jako „krajowy zasób”: czy chodzi tylko o firmy z polskim kapitałem, czy także o zakłady produkcyjne działające w Polsce — nawet jeśli należą do podmiotów zagranicznych. W praktycznych debatach wskazuje się, że granice mogą być płynne, co może rodzić trudności interpretacyjne. 
• Innym wyzwaniem jest pogodzenie idei preferowania krajowych zasobów z obowiązującym porządkiem prawnym — zwłaszcza z zasadami równego traktowania, niedyskryminacji i swobody przepływu towarów i usług w ramach Unii Europejskiej. Wymagać to będzie bardzo precyzyjnego ustawowego uregulowania oraz przemyślanej metodyki. 
• W przypadku dużych projektów — np. inwestycji energetycznych — warunki kontraktowe mogą być obciążone dodatkowymi ryzykami: koniecznością renegocjacji dostaw, opóźnień wynikających z ograniczonej dostępności krajowych materiałów lub podwykonawców, czy wzrostem kosztów. 
• Wreszcie — choć local content ma być wsparciem dla polskiego przemysłu — w krótkim terminie może prowadzić do zwiększonego obciążenia administracyjnego (dowody pochodzenia, dokumentacja), co dla niektórych firm może stanowić barierę wejścia lub wymagać dodatkowych zasobów compliance.

Wnioski — dlaczego firmy z branży infrastrukturalnej powinny śledzić rozwój sytuacji

Obecne zapowiedzi państwowe oraz działania instytucji odpowiedzialnych za inwestycje strategiczne wskazują, że idea local content nie jest jedynie figurą retoryczną — stanowi element strategii gospodarczej, która w najbliższych latach może przełożyć się na realne regulacje, wymogi przetargowe i warunki kontraktowe.

Dla firm z branży infrastrukturalnej oznacza to, że już dziś warto rozpocząć mapowanie łańcuchów dostaw oraz analizę struktury operacyjnej pod kątem możliwości wykorzystania polskich zasobów, przygotować się na potencjalne wymogi formalne i operacyjne oraz — gdzie to możliwe — rozważyć inwestycje lub współpracę z krajowymi dostawcami, producentami i wykonawcami. Zadanie to jest na ten moment o tyle trudne, że nadal nie ma jasnych definicji czym jest komponent krajowy. 

Z drugiej strony, dla tych podmiotów, które są przygotowane — idea local content może stanowić szansę na uzyskanie przewagi konkurencyjnej, stabilność w realizacji projektów i lepszą pozycję przy przetargach publicznych oraz inwestycjach państwowych.